S - XXI. Vigésima primera grafía del Alfabeto P'urhépecha.
|
Sakani |
(s) |
Pueblo de Zacán, Michoacán. |
|
Sakapu |
(s) |
Ciudad de
Zacapu, Michoacán. |
|
Samora |
(s) |
Ciudad de
Zamora, Michoacán. |
|
Sánderu |
(adv) |
Más, mucho. |
|
Sángani |
(adv) |
De a poquito. |
|
Sánganitu |
(adv) |
Tantito. /
Poco a poco. |
|
Sáni |
(adv) |
Poco. |
|
Sánku |
(adv) |
Poco. |
|
Sántku |
(adv) |
Poco. |
|
Santsajkukua |
(s) |
Sonaja. |
|
Sapi |
(s) |
Chico, niño. |
|
Sapiarha |
(adj) |
De estómago
chico. |
|
Sapiarhani |
(adj) |
Delgado de la
cintura. |
|
Sapichu |
(adj) |
Chico,
niño(a). Objeto miniatura. |
|
Sapijkurhani |
(v) |
Tener manos
chicas. |
|
Sapimu |
(v) |
Tener boca
chica. |
|
Sapimuni |
(v) |
Tener o
hacerse de la boca chica. |
|
Sapinarhi |
(v) |
Tener cara
chica. |
|
Sapindera |
(adj) |
De labios
chicos. |
|
Sapintsï
|
(adj) |
Cabeza chica. |
|
Sapirhati |
(adj) |
Chiquitos,
pequeños. |
|
Sapirhaticha |
(adj) |
Los chiquitos,
niños niñas. |
|
Sapirhaticheri |
|
De los niños. |
|
Semitu
|
(s) |
Pan de trigo. |
|
Seniata |
(s) |
Tuétano,
médula. |
|
Sepeni |
(adj) |
Apolillarse. |
|
Seperi
|
(s) |
Polilla,
insecto que ataca al cereal o la madera apolillada. |
|
Sési jásï |
(adj) |
Bonito,
bonita. |
|
Sési jajkuni |
(v) |
Hacerlo bien,
con esmero. |
|
Sési |
(adj) |
Bien. |
|
Sésikua |
(s) |
Permiso,
autorización. |
|
Sesimindu |
(adv) |
Muy bien. |
|
Sésku |
(adv) |
Justo, a
tiempo, a la medida. |
|
Sétimu |
(s) |
Guitarra. |
|
Sïkua |
(s) |
Mezcal de
maguey. / Embrújalo (imperativo). |
|
Sïkuami |
(s) |
Brujo (a) |
|
Sïkuani |
(v) |
Embrujar. |
|
Sïkuapu |
(s) |
Araña. |
|
Sikuichu |
(s) |
Pueblo de
Zicuicho. |
|
Sïkuirhini |
(v) |
Pelarlo. |
|
Sïkuiri |
(s) |
Piel, cuero,
pellejo. |
|
Sïmba
|
(s) |
Caña, tallo. |
|
Simitu |
(s) |
Pan de trigo,
pan integral. |
|
Sïnhaki |
(s) |
Rama del
árbol. |
|
Sïndangata |
(s) |
Mancuernas de
mazorcas. |
|
Sïndari |
(s) |
Mecate, lazo. |
|
Sïni
|
(s) |
Diente. |
|
Sïnku |
(adj) |
Dientón. |
|
Sïpajpeni |
(v) |
Robarse a una
muchacha. |
|
Sïpani
|
(v) |
Robar,
saquear, estafar. |
|
Sïpari
|
(s) |
Ladrón,
ratero. |
|
Sïpimu |
(s) |
Mosquito,
zancudo. |
|
Sïpirhini |
(v) |
Olerlo. |
|
Sïraata |
(s) |
Humo. |
|
Sïranda |
(s) |
Papel. |
|
Sïrandecha |
(s) |
Papeles. |
|
Sïrandechani |
|
A los papeles. |
|
Sïrangua |
(s) |
Raíz de la
planta. |
|
Sïrijtakua |
(s) |
Rollo, vestido
de la mujer P'urhépecha. |
|
Sïrikuni |
(v) |
Cocer la ropa,
hacer bordados. |
|
Sïruruni |
(v) |
Cargar. /
Guiarse la planta. |
|
Sïrurutani |
(v) |
Cargar la
carga al animal. |
|
Sïuangua |
(s) |
Cuerno. |
|
Sïuari
|
(adj) |
Tiznado,
mugroso, ahumado. |
|
Sïuinio |
(s) |
El pueblo de
Sevina, Michoacán. / Lugar de remolino. |
|
Sïuini |
(s) |
Remolino,
torbellino. |
|
Sóntku |
(adv) |
De inmediato,
pronto, de prisa. |
|
Suánda |
(s) |
Vapor, gas. |
|
Suárani |
(v) |
Vaporizarse. |
|
Suárheni |
(v) |
Evaporar. |
|
Sununda |
(s) |
Lana, cobija. |
|
Sunundecha |
(s) |
Cobijas. |
|
Sununi |
(adj) |
Algo que se
está pudriendo. / Húmedo. |
|
Sunuri
|
(adj) |
Podrido,
húmedo. |
|
Surumuta |
(s) |
Paja. / Planta
silvestre. |
|
Sururuni |
(v) |
Cargar. /
Guiarse la planta. |
|
Sururutani |
(v) |
Cargar algo a
alguien o al animal. |
|
Susureni |
(v) |
Adormecerlo,
anestesiarlo. |
|
Sutupu |
(s) |
Bolsa, morral. |